Eén dag voor de zitting afhaken om de proceskosten te drukken? Slim geprobeerd, oordeelt Cassatie. Maar nee.

Stel: u sleept iemand voor de rechter. De zaak loopt niet zoals gehoopt. De tegenpartij heeft intussen een advocaat onder de arm genomen, die een volledige verdediging heeft uitgewerkt en een conclusie heeft neergelegd. En dan, één dag voor de zitting, laat u weten: ik kom niet opdagen en omdat ik verstek laat gaan, betaal ik enkel het wettelijke minimum aan proceskosten.

Een sluwe zet? Het Hof van Cassatie boog zich erover in een recent arrest. Het antwoord is duidelijk: zo werkt het niet.

Waarover ging het?

Een burgerlijke partij had zich aangesloten bij een strafonderzoek. Het openbaar ministerie vorderde uiteindelijk de buitenvervolgingstelling en de zaak kwam voor de raadkamer. Eén dag voor de zitting liet de raadsman van de burgerlijke partij weten dat zij onverwacht verstek zou laten gaan, met het uitdrukkelijke verzoek haar enkel te veroordelen tot de minimumrechtsplegingsvergoeding.

Het venijn zit in de timing. Op dat moment was al het verdedigingswerk aan de overkant al geleverd. De raadkamer en nadien het hof van beroep weigerden mee te gaan in de redenering en veroordeelden de burgerlijke partij tot het hogere basisbedrag.

"Maar de wet zegt toch..."

Voor het Hof van Cassatie speelde de eiseres haar sterkste kaart uit: de letter van de wet. Artikel 1022, zevende lid van het Gerechtelijk Wetboek bepaalt immers dat de rechter bij verstek enkel de minimumvergoeding mag toekennen. Punt. Geen beoordelingsruimte, geen uitzonderingen.

Op papier een ijzersterk argument. En toch ving zij bot.

Rechtsmisbruik troeft de letter van de wet af

Het Hof bevestigt het uitgangspunt: bij verstek geldt normaal het minimum, precies omdat de tegenpartij dan weinig inspanningen heeft moeten leveren. Maar die logica valt volledig weg wanneer het verstek pas op het allerlaatste moment komt, nadat de tegenpartij zich al volledig heeft moeten voorbereiden.

Wie zijn verstek strategisch inzet met als enig doel de proceskosten te drukken, maakt zich schuldig aan rechtsmisbruik. En dat mag de rechter sanctioneren door toch het basisbedrag toe te kennen. Het cassatieberoep werd over de hele lijn verworpen, met de cassatiekosten er bovenop.

De les voor de praktijk

Het verstekregime is een gunstmaatregel, geen ontsnappingsroute. Wie een procedure tot de vooravond van de zitting laat aanslepen en dan berekend afhaakt, betaalt daar de prijs voor.

Voor wie zelf in een procedure betrokken is, bevestigt dit arrest vooral één ding: elke processtap, verschijnen, concluderen, afhaken, heeft financiële gevolgen. Een doordachte proceshouding van bij het begin loont, en vermijdt onaangename verrassingen op het einde.

Vragen over een lopende procedure of over proceskosten? Neem contact op met Thieren Advocaten via info@jt-advocaten.be of via het contactformulier.